Κανένα έργο δεν αποτύπωσε τον τρόμο τόσο ωμά όσο ο πίνακας του Francisco Goya, που παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο τρομακτικά και φρικιαστικά δημιουργήματα στην ιστορία της ζωγραφικής.
Ο Francisco Goya δεν φιλοτέχνησε αυτόν τον πίνακα για το κοινό αλλά τον ζωγράφισε κατευθείαν στους τοίχους της κατοικίας του, γνωστής ως Quinta del Sordo ή Έπαυλη του Κουφού, ενός σπιτιού κοντά στον
ποταμό Manzanares στη Μαδρίτη. Το όνομα αυτό προερχόταν από τον προηγούμενο ιδιοκτήτη αλλά σύντομα ταίριαξε και στον ίδιο τον καλλιτέχνη που είχε χάσει την ακοή του μετά από μια σοβαρή ασθένεια.Εκεί, απομονωμένος και βαθιά απογοητευμένος από την πολιτική και κοινωνική κατάσταση της Ισπανίας, γέμισε τους τοίχους με δεκατέσσερα έργα που αργότερα θα ονομάζονταν Μαύροι Πίνακες. Ήταν εικόνες που δεν προορίζονταν για δημόσια θέαση αλλά αποτελούσαν μια προσωπική μαρτυρία γεμάτη βία, παραφροσύνη και απόγνωση.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Κρόνος καταβροχθίζει τον γιο του. Ο μύθος είναι γνωστός. Ο Κρόνος φοβούμενος πως θα χάσει την εξουσία του από τα παιδιά του τα καταβρόχθιζε μόλις γεννιούνταν. Ο Goya όμως δεν έδειξε μια σκηνή μυθολογίας αλλά μια εικόνα τρόμου. Ο Κρόνος παρουσιάζεται σαν λυσσασμένο θηρίο με μάτια γουρλωμένα, χαμένα στην παράνοια, με δάχτυλα που τσακίζουν τη σάρκα του παιδιού και με στόμα που κατασπαράζει ένα σώμα ήδη ακρωτηριασμένο.
Οι Μαύροι Πίνακες του Γκόγια: μια σκοτεινή παρακαταθήκη
Οι Pinturas Negras — οι περίφημοι «Μαύροι Πίνακες» του Francisco Goya — αποτελούν ίσως το πιο ανησυχητικό κεφάλαιο της ευρωπαϊκής τέχνης του 19ου αιώνα. Ζωγραφισμένοι κατευθείαν στους τοίχους της έπαυλής του («Quinta del Sordo») μεταξύ 1819 και 1823, αυτοί οι δεκατέσσερις πίνακες δεν προορίζονταν για κοινή θέα. Ανακαλύφθηκαν μετά τον θάνατο του καλλιτέχνη και μεταφέρθηκαν σε καμβά, αποκαλύπτοντας μια εικονογραφία που σοκάρει ακόμα και σήμερα.
Η θεματολογία τους είναι εφιαλτική: ο γιγάντιος Κρόνος καταβροχθίζει με μανία το ίδιο του το παιδί· γριές μάγισσες και παραμορφωμένα πλάσματα συμμετέχουν σε τελετές που θυμίζουν σαββατικά όργια· ανδρικές φιγούρες με πρόσωπα άδεια και κενά βυθίζονται σε μια ακαθόριστη, σχεδόν κολασμένη ατμόσφαιρα. Ολόκληρη η σειρά αναδύει μια δύναμη αποτρόπαια, τρομακτική, σχεδόν διαβολική. Δεν είναι έργα που διακοσμούν — είναι έργα που στοιχειώνουν.
Οι ιστορικοί της τέχνης προσπαθούν να εξηγήσουν αυτά τα σκοτεινά οράματα. Κάποιοι μιλούν για τον προσωπικό εφιάλτη ενός ανθρώπου που ζούσε κωφός, γέρος, απομονωμένος και πολιτικά απογοητευμένος. Άλλοι βλέπουν αλληγορίες για τη δεισιδαιμονία, τον φανατισμό και τη βία που σημάδεψαν την Ισπανία της εποχής. Υπάρχουν ακόμη εκείνοι που αναρωτιούνται αν οι Μαύροι Πίνακες δεν ήταν παρά δαίμονες που έβλεπε και τον περιέβαλλαν.
Το σίγουρο είναι ότι ο Γκόγια δημιούργησε ένα σύνολο έργων που προκαλεί τρόμο και παρουσιάζει το πιο βαθύ σκοτάδι της κόλασης. Είναι τελετουργίες χωρίς θεό, εικόνες που ακροβατούν ανάμεσα στο ανθρώπινο και το απάνθρωπο. Κι έτσι μένει ανοιχτό το ερώτημα: ήταν οι Μαύροι Πίνακες εξομολόγηση, κριτική, ή απλώς η απεικόνιση της κόλασης;
Το μόνο βέβαιο είναι ότι, δύο αιώνες μετά, οι Μαύροι Πίνακες, εξακολουθούν να μας κοιτάζουν με εκείνα τα παραμορφωμένα βλέμματα, θυμίζοντάς μας πόσο το σκοτάδι μπορεί να καταπιεί σαν τον Κρόνο του Γκόγια, την ανθρώπινη ύπαρξη.
με στοιχεία από unboxholics .com
Από το romioitispolis
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου